Tăng lương tối thiểu: Lợi thì có lợi nhưng ……… “răng” không còn !

MicroeconomicVấn đề lương tối thiểu là một vấn đề khá nhức nhối trong xã hội từ trước đến nay. Và vừa rồi, Hội đồng tiền lương Quốc gia đã thống nhất chọn phương án tăng lương tối thiểu vùng cho năm 2015 với mức tăng 15,1% tùy theo vùng để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét…Tăng lương tối thiểu có thể  giúp người lao động sống thoải mái hơn chăng ?  Việc tăng lương có lợi ích cho nền kinh tế  trong dài hạn không  ?  Thật ra câu trả  lời này đã được nghiên cứu từ  lâu qua hướng tiếp cận  kinh tế  vi mô, chỉ  tiếc là chưa được phổ  biến rộng rãi cho đại chúng và kết quả có lẽ không khả quan như đại đa số vẫn nghĩ.
Lương tối thiểu có nghĩa là mức lương mà một người có thể  sống được  ở  mức không bị
nghèo khổ. Nghĩa là với mức lương này những như cầu cơ bản nhất sẽ được trang trải một
cách vừa khít. Nói đến lương tối thiểu người ta nghĩ ngay đến tầng lớp lao động chân tay
trong xã hội, đa phần nhận đồng lương gần với mức lương tối thiểu nhất.

Các nhà kinh tế  học đã tranh cãi về  việc tăng lương tối thiểu có giúp ích cho nền kinh tế
hay không hàng thập kỉ  qua và đa phần đều chấp nhận kết quả  phân tích vi mô cho thấy
tăng lương tối thiểu  hầu như không  đem lại lợi ích cho nền kinh tế, trái lại còn mạng lại
những tác động tiêu cực hơn nhiều trong dài hạn ?

Như chúng ta đã biết, hàng hóa trên thị  trường lao động chính là sức lao động của nhân
công ( nguồn cung ) và người mua hàng hóa chính là các doanh nghiệp ( nguồn cầu ). Khi
không có mức lương tối thiểu hoặc mức lương tối thiểu bé hơn điểm cân bằng (equillibrum)
của thị  trường thì tự  thị  trường sẽ  xác định mức lương tối thiểu tại điểm cân bằng, tại đó
cung bằng cầu. Những người lao động sẽ có việc làm và những doanh nghiệp sẽ thuê được
lao động tại mức lương mà hai bên mong muốn, lợi ích xã hội sẽ đạt được cực đại.

Nhưng khi có sự can thiệp của nhà nước, đặt mức lương tối thiểu ở trên mức cân bằng của
thị  trường, ngay lập tức nguồn cung sẽ  tăng do nhu cầu làm thêm giờ  của các nhân công
hiện tại, cũng như khuyến khích thêm nhiều người đi làm. Trong ngắn hạn, cầu  lao động
không đàn hồi. Có nghĩa là với lượng sản phẩm đã được định trước, doanh nhiệp không
thể cắt giảm một số lượng lớn công nhân sản xuất ngay lập tức để giảm chi phí tăng thêm,
nên lợi ích từ  phần lương tăng thêm của công nhân đang có việc làm sẽ  lớn hơn nhiều so
với tổn thất vô ích của xã hội  (là phần công nhân thất nghiệp và chi phí tăng thêm của
doanh nghiệp). Nhưng trong dài hạn, khi công nghệ phát triển doanh nghiệp sẽ có thể mua
các máy tự động sản xuất, dễ sử dụng hơn, rẻ hơn làm cho cầu lao động trở nên co giãn thì
lượng công nhân bị  cắt giảm  (để  giảm chi phí)  trong dài hạn sẽ  rất nhiều, làm gia tăng t ỷ
lệ  thất nghiệp trong dài hạn, nếu tỷ  lệ  gia tăng dân số  tự  nhiên lớn  trong hiện tại  thì  ảnh
hưởng tiêu cực này sẽ trầm trọng hơn rất nhiều, và những người bị thất nghiệp, họ là ai ?
Những công nhân thất nghiệp đa phần là người lao động chân tay có trình độ  thấp, là bộ
phận lao động mà doanh nghiệp sẽ cắt giảm ngay khi có thể. Còn những lao động vẫn duy
trì được việc làm đa phần là lao  động có trình độ và mức sống tương đối tốt. Hiển nhiên,
phần lợi ích từ  việc tăng lương  tối thiểu  hầu hết đều được hưởng bởi những lao động vẫn
duy trì được việc làm, và  họ  không phải là đối tượng mà lợi ích từ  việc tăng lương tối thiểu
muốn nhắm đến. Nên thay vì giúp người nghèo thì việc tăng lương tối thiểu lại gây bất lợi
cho họ !

Về  phần các doanh nghiệp, mức lương tối thiểu tăng tức là chi phí đầu vào tăng, một số
doanh nghiệp  có lợi nhuận biên thấp sẽ  gặp khó khăn trong việc giải bài toán chi phí, và
đây đa phần là các doanh nghiệp nhỏ. Hiển nhiên một phần chi phí tăng thêm đó sẽ  được
chuyển vào giá bán sản phẩm, và người tiêu dùng sẽ mua sản phẩm với giá cao hơn,  những
người tiêu dùng thiệt hại nặng nhất chính là tầng lớp lao động nhận mức lương tối thiểu, vì
một phần giá trị tăng thêm mà họ nhận được sẽ bị triệt tiêu bới giá cả hàng hóa tăng.
Các nhà kinh tế  học đã quan sát được tình trạng tăng lương tối thiểu ở Mỹ, cho thấy rằng
cứ tăng lương tối thiểu 10% thì sẽ có 1% – 3% thanh niên Mỹ mất việc làm. Thực trạng tại
Việt Nam, có lẽ phải chờ cục thông kê làm rõ ?!
Thiết nghĩ kết quả tốt xấu, chúng ta đã phần nào thấy trước !

Bài viết tham khảo thêm

Warren Buffet: Rất khó để mua vào lúc này

Giá xăng tăng và sự tác động đến thị trương chứng khoán ! ( góc nhìn kinh tế học )

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s